Yabancı Gerçek Kişilerin Türkiye'de Taşınmaz Edinmesi

Yabancı ülke vatandaşlarının Türkiye'de konut, iş yeri, arsa veya tarla satın almaları, Türk hukukunda belirli şartlarla mümkündür. Bununla birlikte yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimi, Türk vatandaşlarının taşınmaz ediniminden farklı olarak vatandaşlık, yüzölçümü, taşınmazın bulunduğu bölge ve edinim amacı bakımından çeşitli sınırlamalara tabidir.

Türkiye'de taşınmaz satın almak isteyen yabancı bir kişinin öncelikle vatandaşlığı itibarıyla taşınmaz edinme hakkına sahip olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Bu şartın sağlanması tek başına yeterli değildir. Edinilmek istenen taşınmazın bulunduğu yer, niteliği, toplam edinim sınırları ve ilgili idari izinler de değerlendirilmelidir.

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz edinimine ilişkin temel düzenleme, **2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesinde** yer almaktadır. Bunun yanında Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu ile taşınmazın niteliğine göre uygulanabilecek diğer düzenlemeler de önem taşımaktadır.

Bu makalede yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz edinme şartları, kanuni sınırlamalar, tapu işlemleri, arsa ve tarla alımlarındaki özel yükümlülükler, miras yoluyla taşınmaz edinimi ve hukuka aykırı edinimlerin sonuçları ele alınmaktadır.

1. Yabancı Gerçek Kişilerin Türkiye'de Taşınmaz Edinmesinin Hukuki Dayanağı

Türkiye'de yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinmesine ilişkin temel kurallar, 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesinde düzenlenmiştir.

Söz konusu madde uyarınca, kanuni sınırlamalara uyulması şartıyla, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen ülkelerin vatandaşı olan yabancı gerçek kişiler Türkiye'de taşınmaz mülkiyeti ve sınırlı ayni hak edinebilmektedir.

Taşınmaz mülkiyeti; konut, iş yeri, arsa veya tarla gibi taşınmazlar üzerinde hukuk düzeninin sınırları içerisinde kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisini ifade eder.

Sınırlı ayni hak ise bir taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkının tamamını sağlamayan, ancak belirli yetkiler tanıyan haktır. İntifa hakkı ve üst hakkı bu haklara örnek gösterilebilir.

Yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin şartlar, 2012 yılında kabul edilen 6302 sayılı Kanun ile önemli ölçüde değiştirilmiştir.

Bu değişiklikten önce yabancıların taşınmaz ediniminde temel şartlardan biri **karşılıklılık (mütekabiliyet)** ilkesiydi.

Karşılıklılık, Türkiye'de taşınmaz edinmek isteyen yabancının vatandaşı olduğu ülkede Türk vatandaşlarının da benzer haklardan yararlanabilmesini ifade eder.

18 Mayıs 2012 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle, genel karşılıklılık şartı kaldırılmış ve bunun yerine belirlenen ülke vatandaşlarının kanuni sınırlamalar çerçevesinde taşınmaz edinebildiği bir sistem benimsenmiştir.

Bu husus, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 09.04.2025 tarihli, E. 2024/3682, K. 2025/1832 sayılı kararında da açıklanmıştır.

Ancak karşılıklılık şartının kaldırılması, bütün yabancı ülke vatandaşlarının Türkiye'de sınırsız biçimde taşınmaz edinebileceği anlamına gelmez.

2. Hangi Ülke Vatandaşları Türkiye'de Taşınmaz Edinebilir?

Türkiye'de her yabancı ülke vatandaşının taşınmaz edinme hakkı bulunmamaktadır.

2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesine göre, taşınmaz edinebilecek yabancı gerçek kişilerin vatandaşı oldukları ülkeler Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmektedir.

Cumhurbaşkanının ülke menfaatlerinin gerektirdiği durumlarda yabancıların taşınmaz edinimini ülke, kişi, coğrafi bölge, süre, sayı, oran, taşınmaz türü, niteliği, yüzölçümü ve miktarı bakımından belirleme, sınırlandırma, durdurma veya yasaklama yetkisi bulunmaktadır.

Bu nedenle bir yabancının taşınmaz satın alabilmesi için yalnızca pasaport sahibi olması veya Türkiye'de ikamet etmesi yeterli değildir.

Ayrıca belirli bir ülke vatandaşına taşınmaz edinme imkânı tanınması, o kişinin Türkiye'nin her bölgesinde ve her tür taşınmazı satın alabileceği anlamına gelmez.

### Vatandaşlık bakımından edinim şartları nasıl öğrenilir?

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün uygulama açıklamalarına göre, taşınmaz edinimine izin verilen ülkelerin tam listesi kamuya açık şekilde yayımlanmamaktadır.

Belirli bir vatandaşlık bakımından taşınmaz ediniminin mümkün olup olmadığı, ilgili tapu müdürlüklerinden öğrenilebilmektedir.

Bu nedenle yabancı kişinin satın alma işlemi öncesinde vatandaşlık durumuna ilişkin güncel edinim koşullarını araştırması önemlidir.

Birden fazla vatandaşlığı bulunan kişiler

Bir kişinin birden fazla vatandaşlığa sahip olması, taşınmaz ediniminde ayrıca değerlendirilebilecek bir durumdur.

Birden fazla yabancı vatandaşlığı bulunan kişiler bakımından, ilgili vatandaşlıkların edinime etkisi tapu idaresinin uyguladığı kurallar çerçevesinde belirlenir.

Türk vatandaşlığına da sahip olan kişiler bakımından ise kural olarak Türk vatandaşlığı esas alınır.

Öte yandan 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesi kapsamında bulunan ve Mavi Kart düzenlemesinden yararlanabilen kişiler, belirli istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam ederler.

Dolayısıyla bütün yabancı ülke pasaportu sahiplerinin taşınmaz edinimi bakımından aynı hukuki statüye sahip olduğu söylenemez.

3. Yabancıların Taşınmaz Ediniminde Yüzölçümü Sınırlamaları

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de edinebilecekleri taşınmazların toplam yüzölçümü sınırsız değildir.

2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesinde iki temel yüzölçümü sınırlaması bulunmaktadır.

3.1. Türkiye genelinde 30 hektar sınırı

Kanuna göre yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de edindikleri taşınmazlar ile bağımsız ve sürekli nitelikteki sınırlı ayni hakların toplam alanı, kural olarak **kişi başına ülke genelinde 30 hektarı geçemez.**

Bir hektar 10.000 metrekare olduğundan, 30 hektar 300.000 metrekareye karşılık gelmektedir.

Bu sınır yalnızca tek bir taşınmaz için değil, kişinin Türkiye genelindeki edinimlerinin toplamı bakımından uygulanır.

Örneğin yabancı bir kişinin Antalya'da, Muğla'da ve İstanbul'da birden fazla taşınmaz satın alması durumunda, kanun kapsamındaki toplam edinim alanı dikkate alınır.

Kanun, Cumhurbaşkanına kişi başına edinilebilecek toplam miktarı iki katına kadar artırma yetkisi tanımıştır. Bununla birlikte bu yetkinin varlığı, her yabancı gerçek kişinin kendiliğinden 60 hektar taşınmaz edinebileceği anlamına gelmez.

3.2. İlçe yüzölçümünün yüzde onu sınırı

İkinci önemli sınırlama, taşınmazın bulunduğu ilçeye ilişkindir.

Tapu Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca yabancı gerçek kişilerin edindikleri taşınmazlar ile bağımsız ve sürekli nitelikteki sınırlı ayni hakların toplam alanı, **özel mülkiyete konu ilçe yüzölçümünün yüzde onunu geçemez.**

Burada esas alınan ölçüt, ilçenin bütün coğrafi alanı değil, özel mülkiyete konu yüzölçümüdür.

Bu sınır kişiye özgü bir edinim miktarı olmayıp ilgili ilçedeki yabancı gerçek kişi edinimlerinin toplamına ilişkindir.

Bir ilçede kanuni sınırın dolmuş olması, yeni taşınmaz edinimlerini etkileyebilir.

Bu nedenle özellikle yabancıların taşınmaz ediniminin yoğun olduğu bölgelerde, söz konusu sınırın satın alma işleminden önce araştırılması gerekir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 23.12.2024 tarihli, E. 2024/4288, K. 2024/5906 sayılı kararında da söz konusu kanuni sınırlar değerlendirilmiştir.

4. Yabancıların Taşınmaz Edinemeyeceği veya Edinimin Sınırlandırıldığı Bölgeler

Yabancı gerçek kişilerin taşınmaz ediniminde vatandaşlık ve yüzölçümü şartlarının sağlanması tek başına yeterli değildir.

Taşınmazın bulunduğu bölge nedeniyle de edinim sınırlandırılmış veya yasaklanmış olabilir.

Bu konuda önem taşıyan düzenlemelerden biri, 2565 sayılı Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu'dur.

Askerî yasak bölgelerde yabancıların taşınmaz edinimine yönelik özel yasaklar bulunmaktadır. Özel güvenlik bölgelerinde ise ilgili düzenlemelere göre valilik izni veya başka idari incelemeler gerekebilir.

Ayrıca Tapu Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı tarafından belirli bölgelerde edinim sınırlandırılabilir ya da yasaklanabilir.

Dolayısıyla bir taşınmazın tapu sicilinde özel mülkiyete konu olması, o taşınmazın yabancı bir kişi tarafından mutlaka edinilebileceği anlamına gelmez.

Güvenlik bölgeleri bakımından inceleme neden önemlidir?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 09.04.2025 tarihli, E. 2024/3682, K. 2025/1832 sayılı kararında, yabancı uyruklu bir kişinin taşınmaz edinimine ilişkin uyuşmazlıkta önemli bir değerlendirme yapılmıştır.

Kararda, yabancı kişinin taşınmaz edinmesine engel bir durumun bulunup bulunmadığının ilgili tapu müdürlüğünden ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden araştırılması gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca taşınmazın 2565 sayılı Kanun kapsamında edinime engel bir bölgede bulunup bulunmadığının incelenmemesi eksik araştırma olarak değerlendirilmiş ve hüküm bu nedenle bozulmuştur.

Bu karar, yabancıların taşınmaz ediniminde yalnızca kişinin vatandaşlığının değil, taşınmazın bulunduğu yerin hukuki durumunun da belirleyici olduğunu göstermektedir.

Sit alanları ve koruma bölgeleri

Tarihî, kültürel veya doğal özellikleri nedeniyle koruma altında bulunan taşınmazlar bakımından da özel koşullar uygulanabilir.

Bir taşınmazın sit alanında bulunması, yabancıların taşınmaz ediniminin her durumda yasak olduğu anlamına gelmez.

Ancak taşınmazın niteliğine göre ilgili bakanlıkların veya yetkili idarelerin uygun görüşünün alınması gerekebilir.

Ayrıca taşınmaz üzerinde inşaat, tadilat veya başka bir kullanım gerçekleştirilmek isteniyorsa koruma mevzuatı bakımından ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.

5. Yabancı Gerçek Kişiler Hangi Tür Taşınmazları Satın Alabilir?

Yabancı gerçek kişiler, kanuni koşulların sağlanması hâlinde Türkiye'de konut, iş yeri, arsa, tarla ve diğer taşınmaz türlerini edinebilir.

Bununla birlikte taşınmazın niteliği, uygulanacak hukuki koşulları etkileyebilir.

Örneğin bir apartman dairesinin satın alınması ile üzerinde yapı bulunmayan bir tarım arazisinin satın alınması aynı yükümlülükleri doğurmaz.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 01.10.2014 tarihli, E. 2014/9318, K. 2014/10764 sayılı kararında, tapuda zeytinlik olarak kayıtlı bir taşınmazın yabancı tarafından edinilmesine ilişkin uyuşmazlık değerlendirilmiştir.

Kararda, ilgili idarenin edinimde sakınca bulunmadığı yönündeki değerlendirmesine rağmen yalnızca taşınmazın zeytinlik niteliğinde olmasına dayanılarak edinimin engellenmesi hukuka uygun bulunmamıştır.

Bu yaklaşım, taşınmazın niteliğinin tek başına değerlendirilmesi yerine uygulanabilir bütün edinim koşullarının birlikte incelenmesi gerektiğini göstermektedir.

Ancak bu karar, bütün tarım arazilerinin yabancılar tarafından herhangi bir özel koşul aranmaksızın edinilebileceği anlamına gelmez.

6. Yabancıların Arsa ve Tarla Satın Almasında İki Yıllık Proje Yükümlülüğü

Yabancı gerçek kişilerin yapısız taşınmaz satın almaları durumunda özel bir yükümlülük doğmaktadır.

2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesine göre, yabancı gerçek kişiler satın aldıkları yapısız taşınmazda geliştirecekleri projeyi **iki yıl içerisinde ilgili bakanlığın onayına sunmak zorundadır.**

Yapısız taşınmaz, üzerinde kalıcı yapı bulunmayan arsa veya tarla gibi taşınmazları ifade eder.

Bu yükümlülük, satın alınan taşınmazın uzun yıllar herhangi bir kullanım veya proje geliştirme faaliyeti gerçekleştirilmeden elde tutulmasının hukuki sonuçları olabileceğini göstermektedir.

İki yıllık sürede ne yapılmalıdır?

Kanunda öngörülen iki yıllık süre, taşınmazda geliştirilecek projenin ilgili bakanlığın onayına sunulması için öngörülmüştür.

Bu süre, bütün proje faaliyetlerinin iki yıl içinde mutlaka tamamlanması gerektiği anlamına gelmez.

İlgili bakanlık tarafından onaylanan projenin başlama ve tamamlanma süreleri ayrıca belirlenir.

Onaylanan proje, tapu kütüğünün beyanlar hanesine kaydedilmek üzere taşınmazın bulunduğu tapu müdürlüğüne gönderilir.

Projenin süresi içerisinde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ilgili bakanlık tarafından takip edilir.

Proje yükümlülüğüne uyulmaması

Yabancı gerçek kişinin iki yıllık süre içerisinde ilgili bakanlığa başvurmaması veya onaylanan projeyi belirlenen sürelerde gerçekleştirmemesi durumunda, taşınmaz tasfiye hükümlerine tabi olabilir.

Örneğin yabancı bir gerçek kişinin Antalya'nın Serik ilçesinde yapısız bir arsa satın aldığını varsayalım.

Bu kişinin taşınmazı ileride değerlendirmek amacıyla satın almış olması, kanunda öngörülen proje geliştirme yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Ancak uygulanacak projenin niteliği ve idari süreçler, taşınmazın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

7. Yabancıların Tarım Arazisi Ediniminde Özel Koşullar

Tarım arazilerinin yabancı gerçek kişiler tarafından edinimi, diğer taşınmaz türlerine göre daha kapsamlı idari incelemeleri gerektirebilir.

Tarım arazileri bakımından 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun yanında 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili tarım mevzuatı da önem taşımaktadır.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün uygulama açıklamalarına göre, yabancı gerçek kişilerin tarımsal nitelikli taşınmaz edinimlerinde Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili birimlerinden uygun görüş veya izin alınması gerekebilir.

Bu değerlendirmede taşınmazın tarımsal niteliği, edinim amacı, arazi bütünlüğü ve ilgili mevzuatın öngördüğü diğer koşullar dikkate alınır.

Tarım arazilerinin bölünmesi, hisselendirilmesi ve kullanımına ilişkin sınırlamalar da ayrıca önem taşıyabilir.

Örneğin tapu kaydında tarla olarak gösterilen bir taşınmazın satın alınması, satın alan kişinin bu arazi üzerinde serbestçe konut veya turistik tesis inşa edebileceği anlamına gelmez.

Taşınmaz edinimi ve yapılaşma hakkı birbirinden farklı hukuki konulardır.

Bu nedenle tarım arazisi satın alınmadan önce hem yabancı kişinin edinim hakkı hem de taşınmazın planlanan amaçla kullanılıp kullanılamayacağı değerlendirilmelidir.

8. Yabancıların Türkiye'de Taşınmaz Satın Alma İşlemleri

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz satın almaları, ilgili kanuni koşulların sağlanması ve mülkiyet devrine ilişkin resmî işlemlerin gerçekleştirilmesiyle mümkündür.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesine göre taşınmaz mülkiyeti kural olarak tapu siciline tescille kazanılır.

Türk Medeni Kanunu'nun 706. maddesi ile Türk Borçlar Kanunu'nun 237. maddesi ise taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin resmî şekilde düzenlenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Bu nedenle tarafların satış bedeli üzerinde anlaşmaları veya kendi aralarında yazılı bir belge düzenlemeleri, taşınmazın mülkiyetini tek başına alıcıya geçirmez.

Tapu müdürlüğünde satış işlemi

Satın alınacak taşınmaz belirlendikten sonra gerekli belgeler hazırlanarak tapu müdürlüğüne başvuru yapılır.

Başvuru sürecinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün WebTapu sisteminden yararlanılması mümkündür.

Tapu idaresi başvuru belgelerini, taşınmazın hukuki durumunu ve gerekli edinim şartlarını inceler.

İşlemin gerçekleştirilmesine engel bulunmaması hâlinde gerekli harç ve ücretler ödenir.

Resmî işlemlerin tamamlanması ve tescil sonucunda taşınmazın mülkiyeti alıcıya geçer.

Noterlikte taşınmaz satışı

Türk hukukunda taşınmaz satış sözleşmelerinin belirli koşullarla noterliklerde de düzenlenmesi mümkündür.

Bununla birlikte noterlikte satış yapılabilmesi, yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin kanuni sınırlamaları ortadan kaldırmaz.

Yabancı gerçek kişinin edinim hakkı, taşınmazın hukuki durumu ve tescil şartları bu işlemlerde de önem taşımaktadır.

9. Taşınmaz Satın Alma İşleminde Gerekli Belgeler

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz ediniminde istenen belgeler, kişinin vatandaşlığına, temsil durumuna ve işlemin niteliğine göre değişebilir.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün uygulama rehberine göre başlıca belgeler şunlardır:

- Yabancı kişinin vatandaşlık bilgisini gösteren geçerli pasaport veya kabul edilen kimlik belgesi.
- Gerekli durumlarda kimlik belgesinin usulüne uygun Türkçe tercümesi.
- Taşınmazın tapu bilgileri veya mevcutsa tapu senedi.
- Gerekli emlak vergisi değer bilgileri.
- İşlemin niteliğine göre döviz alım belgesi.
- Gerekli banka ödeme belgeleri.
- Zorunlu deprem sigortasına tabi taşınmazlar bakımından poliçe.
- Vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa usulüne uygun vekâletname.
- Türkçe bilmeyen işlem tarafları bakımından yetkili yeminli tercüman.

Yurt dışında düzenlenen vekâletnamelerin Türkiye'de kullanılabilmesi için belgeyi düzenleyen makam, tasdik veya apostil şartları ve tercüme gereklilikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Yabancı bir ülkede düzenlenen her vekâletnamenin Türkiye'de doğrudan kullanılabileceği varsayılmamalıdır.

10. Döviz Alım Belgesi ve Satış Bedelinin Ödenmesi

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de satın alma yoluyla taşınmaz ediniminde önem taşıyan belgelerden biri, Döviz Alım Belgesi'dir.

Döviz Alım Belgesi, ilgili döviz işleminin banka aracılığıyla gerçekleştirildiğini gösteren belgedir.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün uygulama açıklamalarına göre, yabancı gerçek kişilerin alıcı olduğu satış işlemlerinde satış bedeline ilişkin döviz işleminin öngörülen usule uygun şekilde yapılması ve döviz alım belgesinin ilgili tapu müdürlüğüne iletilmesi gerekmektedir.

Belgenin banka tarafından resmî elektronik iletişim kanallarıyla tapu müdürlüğüne gönderilmesi esastır.

Satış bedelinin ödenmesi, bankacılık işlemleri, resmî senette gösterilen bedel ve ilgili döviz işlemleri arasında uyum bulunması önemlidir.

Döviz alım belgesi uygulaması, yabancıların bütün taşınmaz edinim türlerinde aynı şekilde uygulanmaz. Satın alma işlemi ile miras yoluyla intikal gibi işlemler birbirinden farklıdır.

11. Taşınmaz Değerleme Raporu ve Tutar Tespit Belgesi

Taşınmazın değerinin belirlenmesi, yabancıların taşınmaz edinimi bakımından önem taşıyan konulardan biridir.

Ancak yabancı gerçek kişilerin bütün taşınmaz satın alma işlemlerinde zorunlu değerleme raporu alınması gerektiği yönünde genel bir kural bulunmamaktadır.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün güncel uygulama açıklamalarına göre yabancı gerçek kişilerin olağan taşınmaz ediniminde genel değerleme raporu zorunluluğu kaldırılmıştır.

Bununla birlikte Türk vatandaşlığının istisnai yoldan kazanılması amacıyla gerçekleştirilen taşınmaz yatırımlarında farklı belge ve değer tespit koşulları uygulanmaktadır.

Bu kapsamda **Tutar Tespit Belgesi (TTB)**, vatandaşlık amaçlı taşınmaz yatırımında ilgili tutarın mevzuata uygunluğunun belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

TTB ve dayanağı değerleme raporlarına ilişkin işlemler, ilgili düzenlemeler çerçevesinde WebTapu ve TADEBİS sistemleri üzerinden yürütülebilmektedir.

Bu nedenle taşınmazın olağan mülkiyet edinimi amacıyla mı yoksa vatandaşlık kazanımı amacıyla mı satın alındığının belirlenmesi önemlidir.

12. Taşınmaz Satın Alınmadan Önce Yapılması Gereken Hukuki İncelemeler

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz satın alırken karşılaşabilecekleri hukuki riskler yalnızca yabancılara özgü edinim sınırlamalarıyla ilgili değildir.

Satın alınacak taşınmazın mevcut hukuki durumu da önem taşımaktadır.

Öncelikle taşınmazın tapu sicilinde kimin adına kayıtlı olduğu ve satışı gerçekleştirecek kişinin mülkiyet veya temsil yetkisi incelenmelidir.

Ayrıca tapu sicilinde ipotek, haciz, ihtiyati tedbir, intifa hakkı, irtifak hakkı veya devri etkileyebilecek başka bir kayıt bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Bu kayıtların bulunması her durumda satışın imkânsız olduğu anlamına gelmese de alıcının taşınmaz üzerindeki haklarını ve tasarruf yetkilerini etkileyebilir.

İmar durumu ve yapılaşma

Özellikle arsa ve arazi satın alınırken ilgili belediyeden veya yetkili idareden güncel imar durumunun araştırılması önemlidir.

Bir taşınmazın tapuda arsa olarak kayıtlı olması, üzerinde her tür yapının inşa edilebileceği anlamına gelmez.

İmar planındaki kullanım amacı, yapılaşma koşulları ve koruma kararları taşınmazın kullanımını etkileyebilir.

Konut veya iş yeri satın alınırken ise yapının ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, kat mülkiyeti veya kat irtifakı durumu ile tapu kayıtlarının fiilî kullanım ile uyumlu olup olmadığı incelenmelidir.

Hisseli taşınmazlar

Paylı mülkiyete konu taşınmazlarda satın alınan hakkın taşınmazın tamamına mı yoksa yalnızca belirli bir payına mı ilişkin olduğu açıkça belirlenmelidir.

Pay satın alınması, taşınmazın belirli bir fiziksel bölümünün bağımsız mülkiyetinin kazanıldığı anlamına gelmez.

Ayrıca diğer paydaşların kanundan doğan önalım hakkı gibi hakları da somut işlemin sonuçlarını etkileyebilir.

13. Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmeleri

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz satın alma sürecinde satış vaadi sözleşmeleri de gündeme gelebilir.

Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, tarafların belirli koşullarla ileride taşınmaz satışını gerçekleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 237. maddesi uyarınca taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin geçerli olabilmesi için resmî şekilde düzenlenmesi gerekir.

Satış vaadi sözleşmesi kural olarak taşınmazın mülkiyetini kendiliğinden alıcıya geçirmez.

Sözleşmeden doğan hakkın tapu siciline şerh edilmesi, kanuni koşullar çerçevesinde üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesini sağlayabilir.

Bununla birlikte yabancı gerçek kişilerin satış vaadi sözleşmesinden doğan haklarını kullanabilmeleri bakımından da yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin özel sınırlamalar önem taşır.

Dolayısıyla henüz edinim şartlarını taşımayan bir yabancı kişinin yalnızca satış vaadi sözleşmesi düzenleyerek bütün kanuni sınırlamaları bertaraf edebileceği düşünülemez.

Özellikle henüz inşaatı tamamlanmamış projelerde sözleşmenin şekli, teslim koşulları, ödeme planı ve tarafların yükümlülükleri dikkatle değerlendirilmelidir.

14. Yabancıların Taşınmaz Ediniminde Vergiler ve Harçlar

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz satın almaları sırasında çeşitli vergiler, harçlar ve işlem giderleri doğabilir.

Bunların başında tapu harcı gelmektedir.

492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca, taşınmazın satış yoluyla devrinde alıcı ve satıcı bakımından tapu harcı yükümlülüğü doğabilmektedir.

Tapu harcının hesabında kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde emlak vergisi değerinden az olmamak üzere gerçek devir ve iktisap bedeli dikkate alınır.

Satış bedelinin gerçeğe aykırı şekilde düşük gösterilmesi, sonradan harç farkı ve vergi cezasıyla karşılaşılmasına neden olabilir.

Tapu harcının yanında işlem türüne göre döner sermaye ücreti, noterlik giderleri ve tercüme giderleri de ortaya çıkabilir.

Taşınmazın satın alınmasından sonra emlak vergisi ve taşınmazın kullanımına göre diğer mali yükümlülükler gündeme gelebilir.

Taşınmazın kiraya verilmesinden elde edilen gelirler veya daha sonra satışından doğabilecek kazançlar bakımından da ilgili vergi mevzuatı uygulanabilir.

Yabancı gerçek kişilerin bazı işlemlerde vergisel istisnalardan yararlanabilmeleri mümkün olsa da yabancı vatandaşlık tek başına bütün vergi yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

15. Türkiye'de Taşınmaz Satın Almak İkamet İzni veya Vatandaşlık Sağlar mı?

Türkiye'de taşınmaz mülkiyeti edinmek, ikamet izni almak ve Türk vatandaşlığını kazanmak birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.

Taşınmaz edinimi ve ikamet izni

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de konut sahibi olması, belirli koşullarla kısa dönem ikamet iznine başvurmalarına imkân sağlayabilir.

Ancak taşınmaz mülkiyeti, kişiye kendiliğinden veya süresiz ikamet hakkı vermez.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında yapılacak başvurularda taşınmazın niteliği, kullanım amacı, uygulanabilir değer şartları ve diğer koşullar dikkate alınabilir.

İkamet izninin verilip verilmeyeceği yetkili idarece değerlendirilir.

Taşınmaz edinimi yoluyla Türk vatandaşlığı

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında, belirli koşulları sağlayan yabancıların istisnai yoldan Türk vatandaşlığını kazanmasına ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.

Taşınmaz yatırımı yoluyla vatandaşlık başvurusu bakımından ilgili mevzuatta en az **400.000 Amerikan Doları tutarında uygun taşınmaz yatırımı** şartı öngörülmektedir.

Ayrıca taşınmazın üç yıl satılmamasına ilişkin taahhüt, gerekli tapu kayıtları ve yatırımın mevzuata uygun biçimde belgelendirilmesi gibi koşullar bulunmaktadır.

Ancak belirli değerde taşınmaz satın alınması, tek başına otomatik olarak Türk vatandaşlığı kazanılması anlamına gelmez.

Danıştay 10. Dairesinin 30.09.2024 tarihli, E. 2020/3336, K. 2024/3481 sayılı kararında da vatandaşlık amacıyla taşınmaz ediniminde yatırım tutarı ve taşınmaz üzerindeki satış kısıtlamalarına ilişkin kurallar değerlendirilmiştir.

İstisnai vatandaşlık başvuruları bakımından yatırım şartlarının yanında ilgili idari inceleme ve karar süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir.

16. Yabancı Gerçek Kişilerin Miras Yoluyla Taşınmaz Edinmesi

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz edinmesi yalnızca satın alma yoluyla gerçekleşmez.

Miras yoluyla edinim de mümkündür.

Ancak yabancıların miras yoluyla taşınmaz edinimi, satın alma yoluyla edinimden farklı hukuki özellikler taşımaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesine göre miras, taşınmaz mülkiyetinin tescilden önce kazanılabildiği hâller arasında yer almaktadır.

Bununla birlikte yabancı mirasçının Türkiye'deki taşınmazı mülkiyetinde tutabilmesi bakımından yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin kanuni sınırlamalar önem taşımaktadır.

16.1. Türkiye'deki taşınmazlara hangi ülkenin hukuku uygulanır?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 20. maddesine göre, miras kural olarak ölen kişinin millî hukukuna tabidir.

Ancak **Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.**

Bu nedenle yabancı bir kişinin Türkiye'de bulunan taşınmazlarının miras yoluyla geçişi değerlendirilirken Türk miras hukuku ve yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin özel düzenlemeler birlikte dikkate alınmalıdır.

16.2. Mirasbırakanın ölüm tarihi neden önemlidir?

Yabancıların miras yoluyla taşınmaz edinimine ilişkin uyuşmazlıklarda, mirasbırakanın ölüm tarihi önemli bir hukuki ölçüttür.

Çünkü mirasçılık ve mirasın geçişi bakımından kural olarak mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte bulunan hükümler dikkate alınır.

Bu durum özellikle 2012 yılından önce gerçekleşen ölümler bakımından önem taşımaktadır.

2012 yılında karşılıklılık şartının kaldırılmış olması, önceki dönemlerde meydana gelen bütün miras intikallerinin kendiliğinden yeni düzenlemeye göre değerlendirileceği anlamına gelmez.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 17.02.2022 tarihli, E. 2021/8035, K. 2022/1135 sayılı kararında, yabancı mirasçılar bakımından mirasbırakanın ölüm tarihinde Türkiye ile ilgili yabancı devlet arasında hukuki veya fiilî karşılıklılık bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği belirtilmiştir.

Dolayısıyla eski tarihli bir mirasta yalnızca bugünkü taşınmaz edinim kurallarına bakılarak sonuca ulaşılması her zaman mümkün değildir.

Mirasın açıldığı tarihteki mevzuat, vatandaşlık durumu ve varsa karşılıklılığa ilişkin uygulamalar birlikte incelenmelidir.

16.3. Yabancıların para ve taşınır malları miras yoluyla edinmesi

Yabancıların Türkiye'de taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalar ile para ve taşınır mallar üzerindeki miras hakları birbirinden farklıdır.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 17.02.2022 tarihli kararında, Tapu Kanunu'nun yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalarının para ve taşınır mallar bakımından doğrudan uygulanmayacağı açıklanmıştır.

Bu nedenle yabancı bir kişinin Türkiye'de bulunan taşınmazı miras yoluyla edinip edinememesi konusundaki özel sınırlamalar, aynı kişinin bankadaki para veya diğer taşınır mallar üzerinde miras hakkının bulunmadığı anlamına gelmez.

Bununla birlikte diğer malvarlığı unsurları bakımından uygulanabilecek farklı hukuki kurallar saklıdır.

16.4. Yabancı ülkelerde düzenlenen mirasçılık belgeleri

Yabancı bir ülkede düzenlenen mirasçılık belgesinin Türkiye'deki tapu işlemlerinde kullanılabilmesi ayrıca değerlendirilmelidir.

2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 37. maddesi, yabancı gerçek kişilerin miras yoluyla intikal işlemlerine ilişkin düzenleme içermektedir.

Yabancı makamlarca düzenlenen belgelerin Türkiye'de kullanılabilmesi, belgenin niteliğine ve ilgili hukuki usullere bağlıdır.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 19.02.2024 tarihli, E. 2023/1967, K. 2024/926 sayılı kararında, yabancı ülkede düzenlenen vasiyetnameye ilişkin kararlarla yabancı mahkemeden alınan mirasçılık belgesinin hukuki etkileri birbirinden ayrılarak değerlendirilmiştir.

Kararda, yabancı mahkeme tarafından düzenlenen mirasçılık belgesinin kesin hüküm niteliği taşımaması nedeniyle tanınması ve tenfizi bakımından özel sorunlar bulunduğu vurgulanmıştır.

Bu nedenle yabancı ülkede düzenlenmiş bir mirasçılık belgesinin Türkiye'deki taşınmazın tapuda doğrudan intikal ettirilmesi için her durumda yeterli olacağı düşünülmemelidir.

16.5. Miras hakkı ve mülkiyet hakkının korunması

Yabancıların miras yoluyla taşınmaz edinimine ilişkin sınırlandırmalarda mülkiyet hakkı da önem taşımaktadır.

Anayasa Mahkemesinin 08.05.2019 tarihli, 2015/9880 başvuru numaralı kararında, karşılıklılık bulunmadığı gerekçesiyle yabancı kişinin mirasçı olarak kabul edilmemesine ilişkin uyuşmazlık değerlendirilmiştir.

Anayasa Mahkemesi, başvurunun kendine özgü koşullarında mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.

Bu karar, yabancıların miras haklarına ilişkin sınırlamaların uygulanmasında mülkiyet hakkının korunmasının da dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.

Bununla birlikte söz konusu karar, yabancıların miras yoluyla taşınmaz edinimine ilişkin bütün kanuni sınırlamaların geçersiz olduğu anlamına gelmez.

17. Yabancıların Edindikleri Taşınmazı Satması ve Devretmesi

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de hukuka uygun şekilde edindikleri taşınmazlar üzerinde mülkiyet hakkından doğan tasarruf yetkileri bulunmaktadır.

Bu kapsamda taşınmazın satılması, bağışlanması veya başka bir hukuki işlemle devredilmesi mümkün olabilir.

Ancak devir işlemi sırasında taşınmaz üzerindeki kayıtlar, özel yükümlülükler ve devralacak kişinin hukuki durumu dikkate alınmalıdır.

Örneğin taşınmazın başka bir yabancı gerçek kişiye satılmak istenmesi hâlinde yeni alıcının da yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin şartları taşıması gerekir.

Taşınmazın üzerinde tasarrufu sınırlandıran bir kayıt veya mahkeme tedbiri bulunması, satış işlemini etkileyebilir.

Vatandaşlık kazanımı amacıyla edinilen taşınmazlarda ise üç yıl satılmama taahhüdü gibi özel yükümlülükler ayrıca önem taşımaktadır.

18. Hukuka Aykırı Taşınmaz Edinimi ve Tasfiye Süreci

Yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimine ilişkin kanuni şartlara uyulmaması veya edinim sonrasında belirli yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, taşınmazın tasfiyesine neden olabilir.

2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 35. maddesinde tasfiyeye tabi olabilecek durumlar düzenlenmiştir.

Bunlar arasında:

- Kanuna aykırı şekilde taşınmaz edinilmesi,
- Taşınmazın edinim amacına aykırı kullanıldığının ilgili idarelerce tespit edilmesi,
- Yapısız taşınmazlarda iki yıllık süre içinde ilgili bakanlığa başvurulmaması,
- Onaylanan projenin belirlenen sürede gerçekleştirilmemesi,
- Kanuni sınırlamalar dışında miras yoluyla taşınmaz edinilmesi,

bulunmaktadır.

Tasfiye süreci nasıl işler?

Kanuna göre tasfiyeye tabi taşınmaz bakımından ilgili idarece malike **bir yılı geçmeyen bir süre** verilir.

Bu süre içerisinde malikin taşınmazı kendisinin tasfiye etmesi öngörülmektedir.

Malik tarafından süresi içerisinde tasfiye gerçekleştirilemezse taşınmaz kanunda belirtilen usule göre tasfiye edilerek bedele çevrilir ve elde edilen bedel hak sahibine ödenir.

Bu nedenle tasfiye işlemi, her durumda taşınmazın herhangi bir bedel ödenmeksizin doğrudan devlet mülkiyetine geçirilmesi anlamına gelmez.

Bununla birlikte taşınmazın mülkiyetinin sona ermesi sonucunu doğurabildiğinden önemli bir hukuki yaptırımdır.

Tasfiyeye ilişkin idari kararların hukuka uygunluğu ve ilgililerin başvuru hakları, somut işlemin niteliğine göre ayrıca değerlendirilebilir.

19. Yabancıların Taşınmaz Ediniminde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz edinimi, birden fazla hukuki ve idari şartın birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.

Bu nedenle satın alma kararından önce kişinin vatandaşlık durumunun taşınmaz edinimine uygun olup olmadığı araştırılmalıdır.

Ardından taşınmazın bulunduğu bölgenin yabancı edinimine açık olup olmadığı ve kanuni yüzölçümü sınırlarının aşılıp aşılmadığı incelenmelidir.

Özellikle arsa ve tarla edinimlerinde proje geliştirme yükümlülüğü ile ilgili idari izinler önem taşımaktadır.

Satın alınacak taşınmazın tapu sicilindeki kayıtları, varsa ipotek ve hacizler, imar durumu ve yapılaşma şartları da değerlendirilmelidir.

Satış bedelinin ödenmesi, döviz alım belgesinin düzenlenmesi, tapu harçlarının yatırılması ve mülkiyetin devrine ilişkin resmî işlemlerin mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilmesi gerekir.

Miras yoluyla edinimlerde ise mirasbırakanın ölüm tarihi, uygulanacak hukuk, yabancı mirasçının vatandaşlığı ve ilgili taşınmazın hukuki niteliği ayrıca önem taşımaktadır.

Bütün bu koşulların değerlendirilmesi, taşınmaz edinimi sırasında veya sonrasında ortaya çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların ve hak kayıplarının önlenmesine katkı sağlayabilir.

20. Sık Sorulan Sorular

A- Türkiye'de ikamet etmeyen bir yabancı taşınmaz satın alabilir mi?

Evet. Türkiye'de ikamet etmiyor olmak tek başına taşınmaz edinimine engel değildir. Ancak kişinin vatandaşlığı ve satın alınacak taşınmaz bakımından kanuni şartların sağlanması gerekir.

B-Yabancı gerçek kişiler Türkiye'de birden fazla konut satın alabilir mi?

Kanuni koşulların sağlanması hâlinde birden fazla konut edinilmesi mümkündür. Bununla birlikte toplam alan sınırlamaları ve taşınmazın bulunduğu bölgeye ilişkin kısıtlamalar uygulanır.

C- Yabancı bir kişi Türkiye'de tarla satın alıp üzerine ev yapabilir mi?

Tarla satın alınabilmesi, taşınmaz üzerinde serbestçe konut inşa edilebileceği anlamına gelmez. Tarım arazilerinin edinimi ve yapılaşması ayrı hukuki kurallara tabidir.

D-Türkiye'de konut satın almak Türk vatandaşlığı kazandırır mı?

Hayır. Konut satın almak kendiliğinden Türk vatandaşlığı kazandırmaz. İstisnai vatandaşlık kazanımı için mevzuatta öngörülen yatırım ve diğer koşulların sağlanması ve yetkili idari sürecin tamamlanması gerekir.

E-Yabancı bir kişi Türkiye'deki taşınmazı miras yoluyla edinebilir mi?

Evet. Ancak mirasın açıldığı tarihteki hukuki düzenlemeler, yabancı mirasçının vatandaşlığı ve taşınmaz edinimine ilişkin kanuni sınırlamalar önem taşır. Özellikle eski tarihli miraslarda farklı hukuki değerlendirmeler gerekebilir.

Sonuç

Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz edinmesi, 2644 sayılı Tapu Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuatta öngörülen şartların sağlanması hâlinde mümkündür.

Ancak yabancıların taşınmaz edinme hakkı, kişinin vatandaşlığı, taşınmazın bulunduğu bölge, yüzölçümü ve taşınmazın niteliği bakımından çeşitli sınırlamalara tabidir.

Özellikle yapısız taşınmazların ediniminde iki yıllık proje sunma yükümlülüğü, tarım arazilerinde uygulanabilecek özel izinler ve güvenlik bölgelerine ilişkin sınırlamalar önem taşımaktadır.

Miras yoluyla edinimlerde ise mirasbırakanın ölüm tarihi ve yabancı mirasçının hukuki durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Taşınmaz satın alınmadan veya miras yoluyla intikal işlemi gerçekleştirilmeden önce uygulanabilir hukuki şartların ve taşınmazın mevcut durumunun araştırılması, ileride ortaya çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önemlidir.

*Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık veya mütalaa niteliğinde değildir. Her hukuki uyuşmazlık kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.*