Tapu İptali ve Tescili Davası

Bir taşınmazın tapuda kimin adına kayıtlı olduğu, mülkiyet hakkının belirlenmesinde temel öneme sahiptir. Ancak tapu kaydı ile gerçek hak sahipliği her zaman örtüşmeyebilir. Sahte belgeyle yapılan bir devir, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla gerçekleştirilen görünüşte satış veya yetkisini kötüye kullanan bir kişinin yaptığı işlem, tapu kaydının hukuken tartışmalı hâle gelmesine yol açabilir.

Tapu iptali ve tescili davası, bu tür uyuşmazlıklarda taşınmazın tamamı veya belirli bir payı üzerindeki hak sahipliğinin mahkeme tarafından incelenmesini sağlar. Davanın başarılı olması yalnızca bir haksızlık iddiasına değil; ileri sürülen hukuki sebebin, delillerin ve dava koşullarının birlikte değerlendirilmesine bağlıdır.

1. Tapu iptali ve tescili davası nedir?

Tapu iptali, mevcut tapu kaydının mahkeme kararıyla tamamen veya belirli bir pay yönünden ortadan kaldırılmasıdır. Tescil ise taşınmazın, karar doğrultusunda hak sahibi adına tapu siciline kaydedilmesidir. Bu iki talep çoğu zaman aynı davada birlikte ileri sürülür.

Türk Medeni Kanunu’nun 1025. maddesi, hukuka uygun olmayan bir tapu kaydı nedeniyle ayni hakkı zedelenen kişiye sicilin düzeltilmesini isteme imkânı verir. Bağlayıcı olmayan bir işleme dayanan veya geçerli bir hukuki sebebi bulunmayan kayıt, hukuk dilinde “yolsuz tescil” olarak adlandırılır.

Her tescil talebi daha önce yapılmış hukuka aykırı bir işleme dayanmaz. Geçerli bir sözleşmeyle taşınmazı devretme borcu altına giren malik, bu borcunu yerine getirmediğinde de koşulları varsa mahkemeden tescil istenebilir. Dolayısıyla aynı dava adı altında farklı hukuki sebeplere dayanan uyuşmazlıklar bulunabilir.

2. Hangi durumlarda dava açılabilir?

Tapu iptali ve tescili davalarında en sık karşılaşılan sebepler; mirastan mal kaçırma, vekâlet görevinin kötüye kullanılması, işlem yapan kişinin ehliyetsizliği, aldatma veya korkutma, sahtecilik, inançlı işlem ve taşınmazı devretme borcunun yerine getirilmemesidir. Aile konutunun rıza dışında devri ve kadastrodan kaynaklanan uyuşmazlıklar da kendilerine özgü koşullarla bu taleplere konu olabilir.

Bir satıştan sonradan pişman olunması, taşınmazın değer kazanması veya aile içinde anlaşmazlık çıkması tek başına tapunun iptalini sağlamaz. Mevcut kaydın neden hukuka aykırı olduğu ya da davacının hangi hakka dayanarak tescil istediği somut olarak ortaya konulmalıdır.

3. Mirastan mal kaçırma: Muris muvazaası

Muris muvazaası, mirasbırakanın gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazı, mirasçılarını miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla görünüşte satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle devretmesidir. Görünürdeki işlem gerçek iradeye uymadığı, gizlenen bağış da gerekli resmî şekli taşımadığı için geçersizlik gündeme gelir. Burada mahkeme, tapudaki işlem adından hareketle sonuca gitmez; işlemin gerçek amacını araştırır.

Tapu İptali ve Tescili Davası • 6 Ekim 2026 1

Örneğin bir kişinin evini gerçekte bedel almadan çocuklarından birine vermesine rağmen tapuda satış yapılmış gibi göstermesi, diğer koşullar da varsa bu kapsamda değerlendirilebilir. Ancak bir çocuğa yapılan her satış veya bağış, mirastan mal kaçırma sayılmaz.

Mirasbırakanın satış yapma ihtiyacı, alıcının ödeme gücü, taraflar arasındaki ilişkiler, taşınmazın işlem tarihindeki değeri ve ödendiği ileri sürülen bedel birlikte incelenir. Tapuda gösterilen bedelin düşük olması tek başına kesin sonuç doğurmaz; mal kaçırma amacı ispatlanmalıdır.

Yargıtayın 1 Nisan 1974 tarihli, 1974/1 esas ve 1974/2 karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında açıklanan yaklaşım uyarınca, bu koşulların varlığında saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı ihlal edilen mirasçılar dava açabilir. Mirasçı, koşulları varsa kendi miras payı oranında iptal ve tescil isteyebilir. Bu dava mirasbırakanın ölümünden sonra açılır; kişi hayattayken yalnızca gelecekteki miras beklentisine dayanılarak muris muvazaası davası açılamaz. Gerçek bir satış, bakım karşılığı devir veya mal kaçırma amacı taşımayan makul bir paylaştırma, sırf bazı mirasçılar sonuçtan memnun olmadığı için muvazaalı sayılmaz.

Gerçek ve geçerli bir bağışın saklı payı ihlal etmesi ise farklı bir konudur. Böyle bir durumda tenkis, yani kazandırmanın kanunun koruduğu miras payını aşan kısmının azaltılması gündeme gelebilir. Muris muvazaası ile tenkis aynı dava sebebi değildir; özellikle süreleri ve ispat koşulları birbirinden ayrılır.

4. Vekâlet görevinin kötüye kullanılması

Taşınmazını satması için başka bir kişiye vekâlet veren malik, bu yetkinin kendi haklı menfaatlerine uygun kullanılmasını bekler. Vekâletnamede geniş satış yetkisi bulunması, vekile malikin zararına istediği işlemi yapma serbestisi vermez.

Vekilin alıcıyla anlaşarak taşınmazı malikin zararına devretmesi, tapu iptali ve tescili talebine yol açabilir. Bununla birlikte alıcının durumu belirleyicidir. Yargıtayın açıkladığı ilkelere göre, vekilin görevini kötüye kullandığını bilmeyen ve beklenen özeni gösterse de bilemeyecek durumda olan iyiniyetli alıcının kazanımı korunabilir.

Bu nedenle vekilin satış parasını malike teslim etmemesi her olayda tapunun geri alınabileceği anlamına gelmez. Bazen uyuşmazlık vekile karşı bedel veya tazminat talebiyle çözülebilir. Vekilin sorumluluğu ile taşınmazı alan kişinin kazanımının geçerliliği ayrı ayrı değerlendirilir.

5. İşlem sırasında ayırt etme gücünün bulunmaması

Taşınmazı devreden kişinin, işlem sırasında yaptığı işlemin anlam ve sonuçlarını kavrayabilecek durumda olması gerekir. Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin işlemleri, kanundaki istisnalar dışında hukuki sonuç doğurmaz.

İleri yaş tek başına ehliyetsizlik anlamına gelmez. Aynı şekilde bir hastalık tanısı bulunması da bütün işlemlerin kendiliğinden geçersiz olduğu sonucunu doğurmaz. İnceleme, özellikle tapu devrinin yapıldığı tarihteki duruma yönelir.

Hastane kayıtları, tedavi belgeleri, kullanılan ilaçlar, tanık anlatımları ve uzman raporları birlikte önem taşır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 9 Şubat 2022 tarihli, 2021/3904 esas ve 2022/917 karar sayılı kararı, işlem tarihindeki ehliyetin tıbbi kayıt ve raporlarla değerlendirilmesine ilişkin resmî bir örnektir. Kişinin daha sonra hastalanmış olması, önceki işlemi tek başına geçersiz kılmaz.

Tapu İptali ve Tescili Davası • 6 Ekim 2026 2

6. Hile, korkutma ve esaslı yanılma

Bir kişi aldatılarak, hukuken önem taşıyan bir yanılmaya düşürülerek veya korkutularak taşınmazını devretmiş olabilir. Bu durumlarda, iradenin oluşumundaki sakatlığa dayanılarak işlemin bağlayıcılığına itiraz edilebilir; koşulları varsa tapu kaydının iptali istenebilir.

Ancak her eksik bilgi veya sonradan ortaya çıkan anlaşmazlık bu kapsama girmez. Aldatmanın, yanılmanın ya da korkutmanın işlem üzerindeki etkisi ve kanuni koşullar araştırılır.

Türk Borçlar Kanunu’nun 39. maddesindeki bir yıllık süre özellikle önemlidir. Bu süre yanılma veya aldatmanın öğrenilmesinden, korkutmada ise etkisinin ortadan kalkmasından başlar. Süresi içinde sözleşmeyle bağlı olunmadığının bildirilmemesi veya verilen şeyin geri istenmemesi, sözleşmenin onanmış sayılmasına yol açabilir. Bu, hak düşürücü bir süredir; hangi tarihte başladığı somut delillerle değerlendirilir. Sözleşmeyle bağlı olunmadığının süresinde bildirilmesi ile tapu kaydının mahkeme kararıyla düzeltilmesi ayrı aşamalardır. Kanun, mutlaka bir yıl içinde hem bildirim hem de dava yapılmasını birlikte şart koşmaz; süresinde kullanılan hakkın içeriği ve ispatı belirleyicidir. Aldatma veya korkutma nedeniyle sözleşmenin onanmış sayılması da tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

7. Sahte belge veya sahte imzayla yapılan devir

Malikin bilgisi dışında sahte vekâletname kullanılması, imzanın taklit edilmesi veya kimlik bilgilerinin kötüye kullanılması, tapu kaydının geçerliliğini etkileyebilir. Bu tür iddialarda işlem belgeleri, noterlik kayıtları, imza örnekleri ve gerektiğinde uzman incelemesi önem taşır.

Sahtecilik nedeniyle yapılan suç duyurusu ile tapu iptali ve tescili davası farklı amaçlara hizmet eder. Ceza soruşturmasının başlatılması, tapunun kendiliğinden eski malik adına dönmesini sağlamaz. Taşınmazın daha sonra başka bir kişiye devredilmiş olması hâlinde, sonraki kişinin tapu siciline güvenerek hak kazanıp kazanmadığı da ayrıca incelenir.

8. Güven ilişkisiyle yapılan devir: İnançlı işlem

Bir taşınmaz, belirli bir amaçla ve daha sonra geri verilmek üzere başka bir kişiye devredilmiş olabilir. Borca güvence sağlamak amacıyla yapılan bazı devirler buna örnektir. Geri verme koşulları gerçekleşmesine rağmen taşınmaz iade edilmezse, inançlı işleme dayalı tescil talebi gündeme gelebilir.

Bu davalarda “aramızda güven vardı” açıklaması tek başına yeterli değildir. Anlaşmanın içeriği, taşınmazın hangi amaçla devredildiği ve hangi koşulda geri verileceği ispatlanmalıdır. 5 Şubat 1947 tarihli, 20/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına dayanan Yargıtay uygulamasında kural, inanç anlaşmasının yazılı delille ispatıdır. Karşı taraftan kaynaklanan ve anlaşmayı muhtemel gösteren bir delil başlangıcı varsa tanık gibi tamamlayıcı deliller kullanılabilir. Kanuni koşulları varsa ikrar ve yemin de değerlendirilir; yazılı sözleşme bulunmaması ile hiçbir ispat imkânı bulunmaması aynı şey değildir.

Banka dekontunun paranın gönderildiğini göstermesi, taşınmazın geri verilmesi konusunda anlaşma yapıldığını her durumda kanıtlamaz. Devredenin yerine getirmesi gereken bir borç varsa, geri tescil bakımından bu borcun durumu da incelenir.

Tapu İptali ve Tescili Davası • 6 Ekim 2026 3

9. Satış vaadi ve sözleşmeden doğan tescil talepleri

Geçerli bir taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, gerekli koşullar gerçekleştiğinde taşınmazın devrini isteme hakkı sağlayabilir. Malik borcunu yerine getirmekten kaçınırsa, mahkeme yoluyla tescil talep edilebilir. Satış vaadi sözleşmesi tek başına mülkiyeti geçirmez.

Yargıtayın satış vaadine ilişkin açıklamalarında, sözleşmenin resmî şekli, borcun yerine getirilme koşulları ve tescilin mümkün olması üzerinde durulur. Sıradan bir yazılı belge, ödeme dekontu veya sözlü anlaşma her olayda geçerli bir taşınmaz satış vaadi yerine geçmez.

İnşaat projelerinden alınan bağımsız bölümler bakımından sözleşmenin tarafları, satıcının hak sahipliği, inşaatın durumu ve yerine getirilen edimler ayrıca önemlidir. Bedelin ödenmiş olması tek başına her durumda tapu kazanılmasını sağlamaz; tescil mümkün değilse olayın özelliklerine göre para iadesi veya tazminat gündeme gelebilir.

10. Aile konutunun eşin rızası olmadan devri

Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi, eşlerden birinin diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devretmesini veya konut üzerindeki hakları sınırlamasını kural olarak engeller. Rıza dışında yapılan bir devir, gerekli koşullarda tapu iptali talebine konu olabilir.

Taşınmazın gerçekten aile konutu olup olmadığı, işlem tarihi, rızanın varlığı ve üçüncü kişilerin hukuki durumu incelenir. Tapuda aile konutu şerhi bulunmaması, bu korumanın kesinlikle uygulanamayacağı anlamına gelmez. Konutun bu niteliğini bilen veya durumun gereklerine göre bilmesi gereken kişinin hukuki durumu ayrıca değerlendirilir. Bu koruma, tapuda malik olmayan eşi kendiliğinden taşınmazın yarısının sahibi yapmaz. İşlemin geçersizliğine dayalı talep ile eşler arasındaki mal rejiminden doğan alacaklar birbirinden farklıdır.

11. Kadastro ve uzun süreli kullanımın etkisi

Kadastro, taşınmazların sınırlarının ve hak sahiplerinin belirlenmesi sürecidir. Bu süreçten kaynaklanan hak iddialarında, tespitin kesinleşip kesinleşmediği ve uyuşmazlığın kadastrodan önceki bir sebebe dayanıp dayanmadığı önem taşır.

Kadastro Kanunu’nun 12. maddesindeki düzenleme uyarınca, kadastro tutanaklarının kesinleşmesinden itibaren on yıl geçtikten sonra, kural olarak kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanılarak itiraz ve dava yoluna gidilemez. Kamu malları gibi özel nitelikli taşınmazlar ve özel kanun hükümleri ayrıca değerlendirilir. Bu süre bütün tapu davalarına uygulanabilecek genel bir on yıllık süre değildir. Kadastro tespitinden sonra gerçekleşen bir sahte devir, muvazaalı işlem veya vekâletin kötüye kullanılması nedeniyle açılan davaya, sırf kadastro on yıldan eski diye bu kural uygulanmaz.

Bir taşınmazı uzun yıllar kullanmak, vergisini ödemek veya bakımını yapmak da her durumda mülkiyet kazandırmaz. Tapusuz taşınmazlarda ve kanunun sınırlı olarak belirlediği bazı kayıtlı taşınmazlarda, uzun süreli zilyetliğe bağlı tescil mümkün olabilir. Ancak Türk Medeni Kanunu’nun 712 ve 713. maddelerindeki koşullar ile özel kanun sınırlamaları birlikte aranır. Başkası adına kayıtlı her taşınmaz, yirmi yıl kullanıldığı gerekçesiyle kazanılamaz.

Tapu İptali ve Tescili Davası • 6 Ekim 2026 4

12. Davayı kim açabilir, dava kime karşı açılır?

Dava, mülkiyet veya tescil isteme hakkı ihlal edilen kişi tarafından açılabilir. Duruma göre eski malik, mirasçı, sözleşmeden doğan hak sahibi ya da kanunun koruduğu başka bir ilgili davacı olabilir.

Mevcut kaydın iptali isteniyorsa dava kural olarak tapuda malik görünen kişiye yöneltilir. İptali istenen hak birden fazla kişiye aitse, bu kişilerin davadaki konumları da değerlendirilir. Özel tescil davalarında Hazine veya başka kamu tüzel kişilerinin taraf olması gerekebilir. Tapu müdürlüğü, kayıt işlemini yapan kurum olması nedeniyle sıradan bir mülkiyet uyuşmazlığında kendiliğinden doğru davalı hâline gelmez.

Mirasçılardan birinin kendi payı için talepte bulunması ile taşınmazın terekeye döndürülmesini istemesi farklıdır. Terekeye ait bir hakkın ileri sürülmesinde diğer mirasçıların katılımı, onayı veya tereke temsilcisi gündeme gelebilir. Bu nedenle mirasçılık belgesi tek başına davanın hangi kapsamda yürütüleceğini belirlemez.

13. Hangi mahkemede açılır? Arabuluculuk zorunlu mudur?

Tapu iptali ve tescili davalarında genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Ancak uyuşmazlığın dayandığı ilişki nedeniyle aile mahkemesi, tüketici mahkemesi veya kadastro mahkemesi gibi özel görevli bir mahkeme söz konusu olabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 12. maddesine göre, taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.

Tapu iptali ve tescili talebinin bulunması, tek başına dava öncesinde zorunlu arabuluculuk bulunduğu anlamına gelmez. Uyuşmazlığın kaynağı ve özel düzenlemeler incelenir. Özellikle ortaklığın giderilmesi davası ile tapu iptali ve tescili davası karıştırılmamalıdır; ortaklığın giderilmesinde dava şartı arabuluculuk düzenlemesi vardır.

6325 sayılı Kanun’un 17/B maddesi, taşınmazın devrine ilişkin uyuşmazlıkların arabuluculukla çözümüne de imkân tanır. Arabuluculuğa elverişlilik ile dava açmadan önce başvuru zorunluluğu farklı konulardır. Anlaşmaya varılırsa taşınmaza ilişkin özel şekil ve icra edilebilirlik koşulları yerine getirilmelidir.

14. Dava açmak için ne kadar süre vardır?

Bütün tapu iptali ve tescili davaları için geçerli tek bir süre yoktur. Hak düşürücü süre dolduğunda ilgili hak kaybedilebilir ve mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır. Zamanaşımı ise kural olarak karşı tarafça ileri sürülmesi gereken bir savunmadır. Başlıca ayrımlar şöyledir:

  • Muris muvazaası: Mirasbırakanın ölümünden sonra açılan, mülkiyet hakkına dayalı bu davalar kural olarak zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Tenkis davasına ait süreler muris muvazaasına doğrudan uygulanmaz.

  • Ehliyetsizlik ve sahtecilik: Yolsuz tescilin düzeltilmesine yönelik, mülkiyet hakkına dayalı talepler kural olarak zamanaşımına tabi değildir. Bu sebeplerle istenen para veya tazminat için aynı sonuç otomatik olarak geçerli olmaz.

  • Vekâlet görevinin kötüye kullanılması: Mülkiyet hakkına dayalı tapu iptali talebi ile vekile karşı ileri sürülen para veya tazminat talebinin süreleri birbirinden ayrılır. İlkine ilişkin süre değerlendirmesi ikincisine aynen taşınamaz.

Tapu İptali ve Tescili Davası • 6 Ekim 2026 5

  • Yanılma, aldatma ve korkutma: Türk Borçlar Kanunu’nun 39. maddesindeki bir yıllık hak düşürücü süre, öğrenme veya korkutmanın etkisinin sona ermesiyle başlar. Süresinde sözleşmeyle bağlı olunmadığının bildirilmesi ya da verilenin geri istenmesi önemlidir.

  • Kadastrodan önceki sebepler: Kural olarak kadastro tutanağının kesinleşmesinden başlayan on yıllık hak düşürücü süre söz konusudur. Kadastrodan sonraki işlemler bu kuralla karıştırılmamalıdır.

  • Taşınmaz satış vaadi: Genel olarak on yıllık zamanaşımı uygulanır; başlangıç, sözleşmenin ifa olanağının doğduğu tarihe göre değerlendirilir. Taşınmaz vaat alacaklısına teslim edilmişse, Yargıtay uygulamasında sonradan ileri sürülen zamanaşımı savunması dürüstlük kuralına aykırı bulunarak dinlenmeyebilir.

    Bir talebin zamanaşımına tabi olmaması, her koşulda taşınmazın geri alınabileceği anlamına gelmez. İyiniyetli üçüncü kişinin kazanımı, kazandırıcı zamanaşımı, kadastroya ilişkin özel hükümler ve kesin hüküm gibi hususlar ayrıca incelenir. İşlem ve ölüm tarihine göre eski kanunların uygulanması da gerekebilir. Bu nedenle yalnızca “kaç yıl geçtiği” bilgisiyle kesin sonuca varılamaz.

    15. Hangi belgeler ve deliller önemlidir?

    Davanın sebebine göre özellikle şu belgeler önem taşıyabilir:

    • Güncel tapu kaydı, önceki devirleri gösteren tedavüllü kayıtlar ve resmî senetler.
    • Vekâletnameler, noterlik belgeleri, satış vaadi ve diğer sözleşmeler.
    • Banka kayıtları, ödeme dekontları, makbuzlar ve hukuka uygun elde edilmiş yazışmalar. • Mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları ve ölüm bilgileri.
    • Sağlık kayıtları, tedavi belgeleri ve uzman raporları.
    • Kadastro tutanakları, paftalar, keşif ve bilirkişi incelemeleri.
    • Olayları doğrudan bilen kişilerin tanıklığı.

    Kural olarak herkes hakkını dayandırdığı olguları ispatlamakla yükümlüdür. Bununla birlikte hangi iddianın hangi delille ispatlanabileceği değişir. Örneğin mirasçının muris muvazaası iddiası ile bir sözleşmenin tarafının kendi işlemi hakkındaki iddiası aynı ispat kurallarına tabi olmayabilir. Tanık bulunması her davada yeterli olmadığı gibi, resmî senet bulunması da bütün geçersizlik iddialarını ortadan kaldırmaz. Hile, yanılma ve korkutma gibi irade bozukluklarında, kanundaki ispat istisnaları gereğince tanık dâhil hukuka uygun delillerden yararlanılabilir.

    Eski ada ve parsel numaraları zaman içinde ifraz, birleştirme veya yenileme nedeniyle değişebilir. Eski ve güncel kayıtlar arasındaki bağlantının kurulması, davanın doğru taşınmaz üzerinde yürütülmesi bakımından önemlidir. Aynı olayda birden fazla geçersizlik sebebi ileri sürülebilir; örneğin ehliyetsizlik ve muvazaa iddialarının koşulları ayrı ayrı incelenir.

    Tapu sicilinin açıklığı, herkesin bütün tapu belgelerini gerekçesiz edinebileceği anlamına gelmez. Türk Medeni Kanunu’nun 1020. maddesi uyarınca ilgili kayıt ve belgeleri incelemek veya örnek almak isteyen kişinin, bunlarla ilgisini inanılır biçimde ortaya koyması gerekir.

Tapu İptali ve Tescili Davası • 6 Ekim 2026 6

16. Dava sürerken taşınmazın satılması önlenebilir mi?

Dava açılması, taşınmazın satışını kendiliğinden durdurmaz. Taşınmazın başkasına devredilmesi nedeniyle hakkın elde edilmesi zorlaşacaksa, mahkemeden ihtiyati tedbir istenebilir. Mahkeme uygun bulursa tapu üzerinde devir veya belirli tasarruf işlemlerini önleyen bir tedbir uygulanabilir.

Tedbir otomatik olarak verilmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 389 ve devamı maddeleri uyarınca, korunma ihtiyacı ve iddianın haklılığı hakkında yeterli ilk deliller sunulması gerekir. Mahkeme teminat isteyebilir; kanuni koşullarda teminatsız karar da verilebilir.

Tedbirin uygulanması ve dava açılmadan önce alınmışsa asıl davanın açılması için ayrıca kısa süreler vardır. Tedbir kararı alınması davanın kazanıldığı anlamına gelmez; yalnızca yargılama boyunca geçici koruma sağlar. Tedbir istemek veya tedbir kararı almak, davanın açılabilmesi için genel bir zorunluluk değildir.

Tapuda uyuşmazlığın varlığını gösteren bir “davalıdır” kaydı ile devri yasaklayan ihtiyati tedbir aynı sonucu doğurmaz. Bir kaydın satışı engelleyip engellemediği, kaydın dayanağına ve mahkeme kararının içeriğine göre belirlenir. Dava sırasında devir gerçekleşirse güncel tapu kayıtları incelenir; yargılamanın yeni malike karşı sürdürülmesi veya devredene karşı tazminat talebine dönüştürülmesi gibi seçenekler, usul kuralları ve somut olay çerçevesinde değerlendirilir.

17. Taşınmaz başka bir kişiye satılmışsa ne olur?

İlk devirde hukuka aykırılık bulunması, sonraki bütün devirlerin mutlaka iptal edileceği anlamına gelmez. Türk Medeni Kanunu’nun 1023 ve 1024. maddeleri, tapu siciline güvenerek hak kazanan iyiniyetli üçüncü kişi ile kaydın hukuka aykırılığını bilen veya bilmesi gereken kişiyi ayırır.

İyiniyetin korunduğu durumlarda taşınmazın geri alınması mümkün olmayabilir. Buna karşılık hukuka aykırılığı bilen veya bilmesi gereken kişi, yalnızca tapuda kayıt bulunmasına dayanarak korunmaz. Devir zinciri, tarafların ilişkileri ve işlem koşulları bu nedenle önemlidir. Kanunen iyiniyetin varlığı asıldır; kötüniyeti ileri süren taraf bunu gösteren olguları ispatlamalıdır. Bununla birlikte kendisinden beklenen özeni göstermeyen kişi iyiniyet iddiasında bulunamaz. Akrabalık, belirgin fiyat farkı veya kısa aralıklarla yapılan devirler değerlendirmede dikkate alınabilir; her biri tek başına bütün olaylarda aynı sonucu doğuran kesin bir ölçüt değildir.

Yükleniciden alınan taşınmazlar bakımından önemli bir değişiklik bulunmaktadır. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16 Mayıs 2025 tarihli, 2024/1 esas ve 2025/2 karar sayılı kararını uygulayan güncel içtihada göre, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde arsanın yükleniciye tapuda devrinden sonra üçüncü kişinin edindiği mülkiyet veya ipotek hakkı bakımından iyiniyet iddiası dinlenmelidir. İnşaat sözleşmesinin sonradan geçersiz sayılması veya geriye etkili feshi, bu hakların her durumda kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez. Üçüncü kişinin kötüniyeti ispatlanamamışsa, iyiniyetle edindiği ayni hakkın korunması gerekir.

Bu koruma, yalnızca bir satış sözleşmesi imzalamış veya ödeme yapmış olmakla aynı değildir; tapuya güvenerek ayni hak kazanılması ve kararın kapsamındaki koşullar aranır. Her yüklenici satışının geçerli olduğu ya da her alıcının mutlaka korunacağı sonucu çıkarılamaz.

Taşınmaz geri alınamasa bile sorumlu kişilere karşı tazminat veya bedel talebi doğabilir. Tapu sicilinin tutulmasından kaynaklanan zararlarda devletin sorumluluğu da ayrı koşullarla gündeme gelebilir. Bu sorumluluk, her tapu iptalinde otomatik ödeme yapılacağı anlamına gelmez; zarar ile sicilin tutulması arasındaki bağlantı ve edinim sırasında mevcut kayıtlar önem taşır. Örneğin

Tapu İptali ve Tescili Davası • 6 Ekim 2026 7

taşınmazın hukuki durumunu etkileyen bir orman kaydı veya kısıtlamanın varlığı değerlendirmeyi değiştirebilir. Ancak tapu iptali talebinin reddi, kendiliğinden tazminata hükmedileceği anlamına gelmez; talebin ve sorumluluk koşullarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

18. Dava süreci ve masraflar

Yargılama genellikle dilekçelerin sunulması, uyuşmazlık konularının belirlenmesi, belgelerin toplanması, gerektiğinde tanıkların dinlenmesi, keşif ve bilirkişi incelemesi ile karar aşamalarından oluşur. Dosyanın özelliklerine göre bu işlemlerin tümü gerekmeyebilir. Karara karşı kanunun izin verdiği ölçüde istinaf ve temyiz yoluna başvurulabilir.

Davanın kaç ay veya yıl süreceği önceden kesin olarak söylenemez. Taraf sayısı, tebligatlar, eski kayıtların temini, tıbbi incelemeler, keşif ve kanun yolu süreçleri süreyi etkiler.

Harçlar Kanunu’nun 16. maddesinde, taşınmazın aynına ilişkin davalarda dava tarihindeki gerçek değer esas alınır. Tapu iptali ve tescili talebi kural olarak değer üzerinden hesaplanan nispi harca tabidir. Talep yalnızca bir paya ilişkinse o payın değeri dikkate alınır. Tapu senedindeki satış bedeli veya beyan edilen düşük bir tutar her durumda yeterli değildir; gerektiğinde keşif ve bilirkişiyle belirlenen değere göre eksik harç tamamlatılır. Harç dışında tebligat, keşif, bilirkişi ve diğer yargılama giderleri bulunabilir. Avukatla kararlaştırılan ücret ile mahkemenin karşı taraf lehine hükmedebileceği vekâlet ücreti farklıdır.

Kural olarak haksız çıkan taraf yargılama giderlerinden sorumlu tutulur; kısmen haklılık ve kanuni istisnalar sonucu değiştirebilir. Maddi imkânları yetersiz olan kişiler, koşulları varsa adli yardımdan yararlanabilir. Yargılama giderleri için mahkemeden istenen adli yardım ile baronun avukat görevlendirmesine ilişkin adli yardım hizmeti ayrı değerlendirilir.

Tescil ile para talebi de aynı şey değildir. Koşulları varsa önce tapu iptali ve tescili, bu mümkün olmazsa bedel veya tazminat istenebilir. Mahkemenin hangi talebi hangi sırayla inceleyeceği açıkça belirlenmelidir. 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişikliklerle, belirsiz alacak davasını düzenleyen hüküm kaldırılmış; alacağın bir kısmının dava edildiği hâllerde talep artırımına ilişkin yeni düzenleme getirilmiştir. Önceden açılmış davalar için geçiş hükümleri bulunduğundan, özellikle para taleplerinde dava tarihi ve talebin niteliği önemlidir. Bu değişiklik, tapuda tescili istenen taşınmaz veya payın belirsiz bırakılabileceği anlamına gelmez.

19. Dava kazanıldığında tapu hemen değişir mi?

Mahkemenin davayı kabul etmesi ile kararın kesinleşmesi farklı aşamalardır. Taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar, kesinleşmeden yerine getirilemez. Bu nedenle ilk derece mahkemesinde olumlu karar alınması, tapunun aynı gün değişeceği anlamına gelmez.

Kararın kesinleşmesinden sonra hükmün kapsamına uygun tapu işlemleri yapılır. İptal ve tescil yalnızca hükümde belirtilen taşınmaz veya pay için sonuç doğurur. Tapudaki ipotek, haciz ve diğer kayıtların durumu da kararın kapsamı ve bu hakların hukuki niteliğine göre değerlendirilir; hepsi kendiliğinden silinmez.

Taşınmazın fiilen teslimi, haksız kullanımın sona erdirilmesi veya kullanım karşılığının ödenmesi, tapu kaydının düzeltilmesinden ayrı talepler gerektirebilir. Bu nedenle mülkiyet uyuşmazlığının çözülmesi ile taşınmazın fiilen kullanılabilir hâle gelmesi her zaman aynı anda gerçekleşmez.

Tapu İptali ve Tescili Davası • 6 Ekim 2026 8

20. Tapudaki her yanlışlık için bu dava gerekli midir?

Tapu kaydındaki bir yazım veya kimlik bilgisi hatası, gerçek malikin kim olduğu konusunda çekişme bulunmadığında, mülkiyeti değiştiren bir tapu iptali ve tescili davasından farklı yollarla düzeltilebilir. Kimlik bilgilerinin düzeltilmesi, bir kişinin mülkiyetinin başka bir kişiye aktarılmasının yolu olamaz. Kayıt malikiyle hak sahibi olduğu ileri sürülen kişinin aynı kişi olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır. Basit kayıt düzeltmeleri ile taşınmazın kime ait olduğuna ilişkin uyuşmazlıklar bu nedenle birbirine karıştırılmamalıdır.

Yüzölçümü, ölçü, sınırlandırma, çizim veya hesap hatalarında ise teknik düzeltme usulleri gündeme gelebilir. 22 Mayıs 2026’da yayımlanan 7579 sayılı Kanunla değiştirilen Kadastro Kanunu’nun 41. maddesi, ölçüm tekniğine göre kabul edilebilir farkı “yanılma sınırı” olarak tanımlar. Bu sınırı aşan farklar başvuru üzerine veya kadastro müdürlüğünce kendiliğinden düzeltilir; sınır içindeki farklar da aynı usulle düzeltilebilir.

Düzeltme maliklere ve diğer hak sahiplerine tebliğ edilir. Tebliğden başlayan otuz gün içinde sulh hukuk mahkemesinde düzeltmenin kaldırılması için dava açılmazsa işlem kesinleşir. Bu özel usulde Kadastro Kanunu’nun 12. maddesindeki on yıllık hak düşürücü süre aranmaz. Ancak komşu parselin bir bölümünün gerçekte kime ait olduğu tartışılıyorsa, sorun yalnızca teknik düzeltme olarak ele alınamaz; mülkiyet uyuşmazlığının niteliği ayrıca belirlenir.

Benzer şekilde ortaklığın giderilmesi davası, mevcut ortak mülkiyetin paylaşılmasını amaçlar. Tapu iptali ve tescili davasında ise kayıtlı hak sahipliğinin hukuka uygunluğu veya başka bir kişinin tescil hakkı tartışılır. Uygulanacak yol, yaşanan sorunun gerçek niteliğine göre belirlenir.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her uyuşmazlık; tapu kayıtları, işlem belgeleri, tarihler ve tarafların hukuki durumuna göre farklı değerlendirilir. Somut olayın incelenmesi ve hak kaybının önlenmesi için bir avukata danışılması önerilir.